ÂM THANH KHÔNG CÓ TRONG BĂNG GHI ÂM
Có những âm thanh ta nghe được không đến từ đôi tai, mà từ những gì mắt đã trót nhìn thấy trước đó.
Năm 1976, hai nhà tâm lý học Harry McGurk và John MacDonald quay một đoạn video: đôi môi người nói phát âm “ga-ga”, nhưng âm thanh được lồng vào lại là “ba-ba”. Khi xem đoạn video ấy, gần như tất cả người xem đều nghe thấy một âm thứ ba — “da-da” — không khớp với đôi môi, cũng chẳng khớp với âm thanh gốc. Bộ não đã tự dựng nên một âm vị không hề tồn tại trên bất kỳ tín hiệu nào được đưa vào. Điều đáng chú ý hơn cả là hiệu ứng này không biến mất dù người xem đã biết trước mình sắp bị đánh lừa. Nhắm mắt lại, âm “ba-ba” lập tức nghe đúng trở lại. Mở mắt nhìn đôi môi ấy thêm một lần, âm “da-da” lại xuất hiện, không thể cưỡng lại bằng ý chí. Đôi tai không hề thay đổi tín hiệu nhận vào. Cái thay đổi là những gì đôi mắt đưa tới trước, và bộ não, thay vì báo cáo trung thực hai luồng dữ liệu mâu thuẫn nhau, đã chọn dung hòa chúng thành một điều nghe có vẻ hợp lý hơn cả hai, dẫu điều đó chưa từng thực sự vang lên.
Trong những gì bạn vẫn tin là mình đã nghe rõ từ một người nào đó — bạn có chắc đó là âm thanh thật, hay là điều đôi mắt đã dựng sẵn từ trước, và đôi tai chỉ việc xác nhận lại?
