CUỘC TẤN CÔNG VÀO TÀU THƯƠNG MẠI TRÊN BIỂN ĐEN: HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO ĐỎ CHO AN NINH HÀNG HẢI TOÀN CẦU

Vụ việc tàu chở dầu Dashan – một tàu thương mại hoạt động trong cái gọi là “shadow fleet” của Nga – bị máy bay không người lái trên biển (sea drones) của Ukraine tấn công và vô hiệu hóa ngay trên Biển Đen không đơn thuần là một sự kiện quân sự cục bộ. Đây là một dấu mốc nguy hiểm, cho thấy tàu thương mại đã trở thành mục tiêu trực tiếp trong chiến tranh hiện đại, kéo theo những hệ lụy sâu rộng cho an ninh hàng hải quốc tế.

TÀU THƯƠNG MẠI KHÔNG CÒN “VÙNG XÁM AN TOÀN”

Theo các nguồn an ninh hàng hải, Dashan đang hành trình với tín hiệu AIS tắt, di chuyển về cảng Novorossiysk thì bị tấn công bằng Sea Baby drones – loại phương tiện không người lái có khả năng mang thuốc nổ và tấn công chính xác vào cấu trúc trọng yếu của tàu. Phần đuôi tàu bị phá hủy nghiêm trọng, khiến tàu mất khả năng khai thác.

Điều đáng chú ý là:

* Vụ tấn công xảy ra trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Ukraine

* Tàu mang cờ Comoros, thuộc nhóm tàu bị trừng phạt bởi EU và Anh

* Không có tuyên bố bảo vệ “tàu dân sự” như trong các xung đột truyền thống

Thông điệp rất rõ ràng:

Trong chiến tranh hàng hải hiện đại, ranh giới giữa tàu dân sự và mục tiêu chiến lược đang bị xóa nhòa.

SHADOW FLEET – TỪ GIẢI PHÁP LÁCH CẤM VẬN ĐẾN RỦI RO CHIẾN TRANH

Các “shadow fleet tanker” – thường:

* Tắt AIS

* Đăng ký cờ quốc gia tiện lợi

* Hoạt động ngoài hệ thống bảo hiểm và P&I chính thống

đang trở thành đối tượng rủi ro cao nhất trên biển. Việc Dashan bị tấn công là lần thứ ba chỉ trong hai tuần, cho thấy Ukraine đang chủ động mở mặt trận hàng hải, nhằm cắt nguồn doanh thu dầu mỏ của Nga.

Điều này đặt ra câu hỏi nghiêm trọng cho cộng đồng hàng hải:

* Chủ tàu có đang đánh đổi lợi nhuận bằng an toàn sinh mạng thuyền viên?

* Hệ thống bảo hiểm chiến tranh có còn đủ sức bảo vệ rủi ro mới?

* Ai chịu trách nhiệm khi tàu “ngoài luồng pháp lý” bị tấn công?

HỆ LỤY LAN TỎA: BẢO HIỂM, CƯỚC VÀ THUYỀN VIÊN

Ngay sau các vụ tấn công:

* Phí bảo hiểm chiến tranh Biển Đen tăng vọt, được xem xét theo ngày

* Nhiều công ty bảo hiểm siết điều khoản loại trừ

* Một số chủ tàu cân nhắc rút tàu khỏi khu vực

Đáng lo ngại hơn cả là rủi ro đối với thuyền viên:

* Không có thông tin rõ ràng về thương vong

* Thuyền viên có thể trở thành nạn nhân ngoài ý muốn của chiến tranh công nghệ cao

* Quyền lợi lao động và trách nhiệm cứu hộ đang bị bỏ ngỏ

MỘT TIỀN LỆ NGUY HIỂM CHO HÀNG HẢI TOÀN CẦU

Từ Biển Đen, thông điệp này vang xa tới:

* Biển Đỏ

* Eo Hormuz

* Đông Địa Trung Hải

* Thậm chí cả các tuyến vận tải chiến lược tại châu Á

Khi drone biển giá rẻ có thể vô hiệu hóa tàu chở dầu hàng trăm triệu USD, thì mọi tàu thương mại đều có thể trở thành mục tiêu.

KẾT LUẬN: ĐÃ ĐẾN LÚC TÁI ĐỊNH NGHĨA AN NINH HÀNG HẢI

Vụ tấn công tàu Dashan không chỉ là một bản tin thời sự. Đó là hồi chuông cảnh báo đỏ cho:

* Chủ tàu

* Công ty quản lý

* Nhà bảo hiểm

* Tổ chức đăng kiểm

* Và toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hải toàn cầu

Hàng hải đang bước vào kỷ nguyên mới – nơi an ninh, công nghệ và chiến tranh đan xen trực tiếp trên boong tàu thương mại.

Nếu không có cơ chế bảo vệ thuyền viên, khung pháp lý quốc tế mới, và chiến lược quản trị rủi ro chủ động, những vụ tấn công như Dashan sẽ không phải là ngoại lệ – mà là xu thế.

Bài đăng trên Marine Insight