Năm 2026 được dự báo sẽ không phải là giai đoạn “hạ nhiệt”, mà là thời điểm ngành hàng hải toàn cầu chính thức bước vào một trạng thái bất ổn mang tính cấu trúc và dài hạn. Theo phân tích và dự báo của Windward được đăng tải trên SAFETY4SEA, những gì từng được xem là cú sốc tạm thời – từ xung đột địa chính trị, trừng phạt kinh tế, gián đoạn chuỗi cung ứng đến khủng hoảng an ninh biển – nay đã trở thành “trạng thái bình thường mới” của vận tải biển thế giới.

1. Trật tự toàn cầu phân mảnh: Biển trở thành tuyến đầu địa chính trị

Vận tải biển – nơi luân chuyển khoảng 80% khối lượng thương mại toàn cầu – đang nằm ở trung tâm của sự phân cực chiến lược giữa hai khối quyền lực lớn:

* Trục Mỹ và các đồng minh phương Tây,

* Đối trọng Trung Quốc – Nga – Iran – Venezuela, với các hệ thống thương mại, thanh toán và logistics song song.

Sự trở lại của các biện pháp thuế quan, trừng phạt thứ cấp và kiểm soát chuỗi cung ứng khiến hàng hải không còn là lĩnh vực trung lập, mà trở thành công cụ thực thi chính sách kinh tế – an ninh.

2. An ninh hàng hải xấu đi: Từ Biển Đỏ đến hạ tầng ngầm đại dương

Các cuộc tấn công vào tàu thương mại tại Biển Đỏ đã khiến lưu lượng qua kênh đào Suez giảm mạnh, buộc nhiều hãng tàu phải chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng. Hệ quả là:

* Hành trình dài hơn hàng nghìn hải lý,

* Nguồn cung tàu bị thắt chặt về mặt hiệu quả,

* Cước vận tải duy trì ở mức cao trong bối cảnh nhu cầu không tăng tương ứng.

Song song đó, cáp ngầm, hạ tầng hàng hải và tuyến thông tin dưới biển được xác định là mục tiêu của các hoạt động “vùng xám” (gray-zone operations), đe dọa trực tiếp đến an ninh kinh tế và dữ liệu toàn cầu.

3. “Đội tàu bóng tối” và khủng hoảng minh bạch của thương mại biển

Một trong những rủi ro lớn nhất bước sang 2026 là sự mở rộng của “dark fleet” – các tàu hoạt động ngoài hệ thống tài chính, bảo hiểm và đăng kiểm truyền thống.

Những tàu này thường:

* Giả mạo hoặc tắt AIS,

* Chuyển tải hàng hóa ngoài khơi,

* Thay đổi đăng ký, treo cờ thuận tiện để né kiểm soát.

Hệ lụy không chỉ là vi phạm lệnh trừng phạt, mà còn làm xói mòn độ tin cậy của dữ liệu hàng hải, bóp méo chỉ số thị trường, gia tăng rủi ro tai nạn, ô nhiễm và tranh chấp pháp lý.

4. Kinh tế hàng hải 2026: Cước cao, hành trình dài, rủi ro thường trực

Trong bối cảnh tuyến Suez chưa thể phục hồi ổn định, các tuyến vòng châu Phi có nguy cơ trở thành “chuẩn mực mới”. Điều này kéo theo:

* Chi phí logistics tăng,

* Thời gian giao hàng kéo dài,

* Áp lực lên đội tàu, thuyền viên và bảo hiểm.

Dù nhu cầu năng lượng toàn cầu có dấu hiệu chậm lại, lượng dầu tồn trữ trên biển (oil-on-water) gia tăng vẫn làm rủi ro hàng hải và bảo hiểm tiếp tục ở mức cao.

5. Công nghệ và dữ liệu: Trụ cột mới của quản trị hàng hải

Năm 2026 được dự báo là thời điểm AI đa tác nhân, vệ tinh thương mại và phân tích hành vi tàu trở thành xương sống của giám sát biển. Tuy nhiên, thách thức không nằm ở việc “có dữ liệu”, mà là:

* Xác thực,

* Diễn giải,

* Quản trị dữ liệu và niềm tin.

Doanh nghiệp hàng hải sẽ không cạnh tranh bằng số lượng hệ thống, mà bằng khả năng ra quyết định nhanh, chính xác và tuân thủ trong môi trường rủi ro cao.

6. Thông điệp chiến lược cho ngành hàng hải năm 2026

Bức tranh 2026 cho thấy:

* Bất ổn sẽ kéo dài,

* An ninh và thương mại gắn chặt hơn bao giờ hết,

* Minh bạch và xác minh trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Ngành hàng hải không bước vào năm 2026 để “chờ ổn định quay trở lại”, mà để học cách vận hành hiệu quả trong bất ổn. Ai kiểm soát được rủi ro, dữ liệu và niềm tin – người đó sẽ trụ vững và dẫn dắt.

Biên soạn theo phân tích của Windward, đăng tải trên SAFETY4SEA – Tháng 12/2025