VÒNG GỖ NÓI DỐI

Thời gian không viết đều tay: có năm nó viết hai lần, có năm nó không viết gì cả.

Các nhà khoa học đọc tuổi một cây cổ thụ bằng cách đếm những vòng tròn đồng tâm trong thân gỗ — mỗi vòng ứng với một năm sinh trưởng, phần sáng xốp mọc vào mùa xuân, phần sẫm đặc khép lại vào mùa thu. Nhưng giới nghiên cứu niên đại vòng gỗ (dendrochronology) sớm phát hiện phương pháp này không đơn giản như vẻ ngoài. Có những năm hạn hán giữa mùa khiến cây ngừng phát triển, rồi một trận mưa muộn đánh thức nó sinh trưởng trở lại trước khi đông tới — kết quả là hai vòng chồng lên nhau trong cùng một năm, gọi là “vòng giả”. Ngược lại, ở những cây chịu áp lực cực đoan — cháy rừng, sâu bệnh, hạn hán kéo dài nhiều năm liền — một phần chu vi thân cây có thể hoàn toàn không tạo vòng nào cho năm đó, dù phần còn lại của cùng một thân cây vẫn ghi nhận đầy đủ, gọi là “vòng khuyết”. Vì vậy, để xác định tuổi cây chính xác, nhà khoa học không thể chỉ đếm vòng tại một điểm cắt duy nhất — họ phải khoan nhiều mẫu ở nhiều bán kính khác nhau, đối chiếu với các cây cùng vùng, mới tách được năm thật khỏi những gì thân gỗ đã ghi chép không đều.

Điều bạn coi là một “năm” đã qua trong đời mình — bạn có chắc nó ứng đúng một dấu mốc, hay có năm đã âm thầm để lại hai, có năm chẳng để lại gì?