Marine News

Xây dựng Năng lực, Văn hóa An toàn và Sức khỏe Bền vững

Đăng vào bởi Hoi Quan Thuyen vien

Khuôn khổ Toàn diện cho Chương trình Đào tạo Thuyền viên: Xây dựng Năng lực, Văn hóa An toàn và Sức khỏe Bền vững

Phần 1: Nền tảng và Triết lý Đào tạo Tích hợp trong Kỷ nguyên Mới của Ngành Hàng hải

1.1 Giới thiệu: Vượt qua Tuân thủ, Hướng tới Năng lực và Sự Bền bỉ

Ngành hàng hải hiện đại đang vận hành trong một môi trường rủi ro ngày càng phức tạp, nơi các mối đe dọa từ công nghệ, quy định và địa chính trị liên tục biến đổi. Trong bối cảnh này, yếu tố con người đã được công nhận không chỉ là một mắt xích trong chuỗi vận hành, mà là trung tâm của mọi hoạt động an toàn và hiệu quả. Một chương trình đào tạo thành công không còn có thể chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các yêu cầu tuân thủ tối thiểu. Thay vào đó, nó phải hướng tới một mục tiêu cao hơn: xây dựng năng lực thực sự, củng cố một văn hóa an toàn tích cực và đảm bảo sức khỏe toàn diện cho thuyền viên.

Báo cáo này trình bày một triết lý đào tạo tích hợp, được xây dựng trên ba trụ cột chính: Năng lực Kỹ thuật (Technical Competence), Văn hóa An toàn Tích cực (Positive Safety Culture), và Sức khỏe Toàn diện (Holistic Wellbeing). Mục tiêu là cung cấp một khuôn khổ có cấu trúc, cùng với các công cụ thực tiễn như Ma trận Đào tạo chi tiết, để triển khai triết lý này một cách hiệu quả. Cách tiếp cận này không chỉ đáp ứng mà còn vượt qua các tiêu chuẩn ngành như Chương trình Tự đánh giá và Quản lý Tàu dầu (TMSA) phiên bản 3, vốn đòi hỏi sự cải tiến liên tục và cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo.

1.2 Yếu tố Con người (Human Factors): Hạt nhân của Hệ thống Quản lý An toàn (SMS)

Diễn đàn Hàng hải Quốc tế các Công ty Dầu khí (OCIMF) định nghĩa “Yếu tố Con người” là tập hợp các đặc điểm về thể chất, tâm lý và xã hội ảnh hưởng đến sự tương tác của con người với thiết bị, hệ thống, quy trình và những người khác trong môi trường làm việc. Một sự thấu hiểu sâu sắc về khái niệm này là nền tảng cho bất kỳ chương trình đào tạo hiệu quả nào. Trong nhiều thập kỷ, ngành công nghiệp thường có xu hướng coi “lỗi của con người” là nguyên nhân gốc rễ của các sự cố. Tuy nhiên, các phân tích hiện đại cho thấy rằng lỗi của con người hiếm khi là nguyên nhân thực sự; thay vào đó, chúng thường là triệu chứng của các vấn đề hệ thống tiềm ẩn (latent failures).

Những vấn đề tiềm ẩn này có thể bao gồm quy trình làm việc không thực tế, thiết bị được thiết kế kém, áp lực công việc quá lớn, hoặc một nền văn hóa đổ lỗi ngăn cản sự giao tiếp cởi mở. Các hành vi sai lầm trực tiếp dẫn đến tai nạn (active failures) thường chỉ là biểu hiện cuối cùng của một chuỗi các điều kiện không an toàn đã tồn tại từ trước. Do đó, một chương trình đào tạo tiên tiến phải chuyển trọng tâm từ việc trừng phạt các hành vi sai lầm sang việc định hình lại bối cảnh làm việc. Điều này có nghĩa là đào tạo phải trang bị cho thuyền viên và cả ban lãnh đạo trên bờ các công cụ để nhận diện và khắc phục các điều kiện tiềm ẩn, qua đó làm cho hệ thống trở nên bền bỉ hơn và giảm thiểu khả năng xảy ra lỗi ngay từ đầu.

1.3 Mô hình Cải tiến Liên tục: Từ ISM đến TMSA 3 và hơn thế nữa

Bộ luật Quản lý An toàn Quốc tế (ISM Code) đặt ra nền tảng cho việc quản lý an toàn, nhưng chương trình TMSA của OCIMF đã thúc đẩy ngành công nghiệp tiến xa hơn. TMSA yêu cầu các công ty vận hành tàu dầu phải liên tục tự đánh giá và cải tiến hệ thống quản lý an toàn (SMS) của mình thông qua một quy trình có cấu trúc, dựa trên các chỉ số hiệu suất chính (KPIs). Điều này tạo ra một vòng lặp cải tiến liên tục: Lập kế hoạch (Plan), Thực hiện (Act), Đo lường (Measure), và Cải tiến (Improve).

Đáng chú ý, yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất trong TMSA 3 là “Lãnh đạo và Trách nhiệm giải trình” (Leadership and the safety management system). Điều này khẳng định rằng một hệ thống quản lý an toàn và chương trình đào tạo hiệu quả phải bắt nguồn từ sự cam kết rõ ràng và hữu hình của ban lãnh đạo cao nhất. Ma trận đào tạo được đề xuất trong báo cáo này được thiết kế để trở thành một công cụ sống, không chỉ để theo dõi việc tuân thủ mà còn để hỗ trợ quá trình tự đánh giá và lập kế hoạch cải tiến theo từng giai đoạn của TMSA.

Việc xây dựng chương trình đào tạo theo hướng này phản ánh một sự chuyển dịch cơ bản trong tư duy của ngành. Đào tạo không còn được xem là một hoạt động phản ứng, được kích hoạt bởi một chứng chỉ hết hạn hoặc một sự cố đã xảy ra. Thay vào đó, nó trở thành một quy trình chủ động, liên tục nhằm xây dựng năng lực và củng cố văn hóa. An toàn không phải là kết quả của việc né tránh các sự kiện tiêu cực, mà là sự hiện diện của các năng lực tích cực như nhận thức tình huống, ra quyết định hiệu quả và giao tiếp vòng lặp khép kín. Do đó, ma trận đào tạo phải tích hợp các khóa học định kỳ về kỹ năng mềm, văn hóa và hành vi, bên cạnh các chứng chỉ kỹ thuật có thời hạn.

Hơn nữa, ma trận đào tạo không chỉ là một công cụ quản lý nhân sự. Trong bối cảnh các cuộc đánh giá TMSA và vetting ngày càng khắt khe, nó đã trở thành một công cụ quản lý rủi ro và là bằng chứng tuân thủ quan trọng. Mỗi khóa học được hoàn thành và ghi nhận trong ma trận tạo ra một bản ghi có thể kiểm toán được, cung cấp bằng chứng hữu hình rằng công ty đang chủ động quản lý năng lực của thuyền viên. Điều này có tác động trực tiếp đến kết quả đánh giá, khả năng được chấp thuận bởi các công ty dầu khí lớn và chi phí bảo hiểm. Vì vậy, việc thiết kế cẩn thận các cột như “Cơ sở Pháp lý/Tiêu chuẩn” và “Hình thức Ghi nhận Hồ sơ” không phải là một công việc hành chính đơn thuần, mà là một yêu cầu chiến lược để quản lý rủi ro kinh doanh.

 

Phần 2: Phân tích Chi tiết các Lĩnh vực Đào tạo Trọng yếu

2.1 Nền tảng Tuân thủ và Năng lực Cốt lõi

2.1.1 Các yêu cầu Bắt buộc theo STCW và Chính quyền Hàng hải

Đây là nền tảng không thể thiếu của bất kỳ chương trình đào tạo nào. Tất cả thuyền viên, tùy theo chức danh và trách nhiệm, phải sở hữu và duy trì hiệu lực của các chứng chỉ theo Công ước Quốc tế về Tiêu chuẩn Huấn luyện, Cấp bằng và Trực ca cho Thuyền viên (STCW). Điều này bao gồm các khóa học cơ bản (ví dụ: an toàn sinh mạng, phòng cháy chữa cháy) và các khóa học nâng cao cho các sĩ quan (ví dụ: quản lý buồng lái, quản lý buồng máy).

2.1.2 Đào tạo Làm quen (Familiarization) và Chuyển giao Chức danh (Handover)

Việc tuân thủ STCW là cần thiết nhưng chưa đủ. Mỗi con tàu là một môi trường làm việc độc nhất với các thiết bị và quy trình riêng. Do đó, quy trình làm quen với tàu, thiết bị và các quy trình cụ thể trong Hệ thống Quản lý An toàn (SMS) của công ty là cực kỳ quan trọng. Ngoài ra, TMSA đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của một quy trình bàn giao/tiếp nhận (handing over/taking over) chính thức và được lập thành văn bản cho cả nhân viên trên tàu và các vị trí chủ chốt trên bờ. Điều này đảm bảo sự liên tục trong quản lý và giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn chuyển tiếp nhân sự.

2.1.3 Đào tạo theo Chức danh và Loại tàu

Ngoài các yêu cầu chung, thuyền viên cần được đào tạo các kỹ năng chuyên biệt phù hợp với loại tàu họ đang làm việc (ví dụ: vận hành hàng hóa trên tàu dầu, tàu chở khí hóa lỏng (LNG), hoặc tàu hóa chất). Các công ty nên xây dựng một ma trận năng lực (competency matrix) riêng cho từng chức danh, xác định rõ các kỹ năng cần thiết và lộ trình đào tạo để đạt được các kỹ năng đó.

2.2 Nâng cao Văn hóa An toàn qua Đào tạo An toàn Dựa trên Hành vi (BBS)

2.2.1 Các nguyên tắc của BBS

An toàn Dựa trên Hành vi (Behaviour-Based Safety – BBS) là một phương pháp tiếp cận chủ động, tập trung vào việc quan sát và thay đổi các hành vi có thể dẫn đến tai nạn, thay vì chỉ phản ứng sau khi sự cố xảy ra. Nguyên tắc cốt lõi của BBS là sử dụng sự củng cố tích cực (positive reinforcement), chẳng hạn như lời khen ngợi hoặc sự công nhận, để khuyến khích và duy trì các hành vi an toàn. Chương trình đào tạo BBS giúp thuyền viên phân biệt rõ ràng giữa điều kiện không an toàn (unsafe conditions), thường nằm ngoài tầm kiểm soát tức thời của họ, và hành vi không an toàn (unsafe acts), là thứ họ có thể thay đổi.

2.2.2 Kỹ năng Quan sát, Can thiệp và Phản hồi

Một chương trình BBS hiệu quả phải đào tạo thuyền viên các kỹ năng thực tế. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ như “Thẻ quan sát an toàn” hoặc “Phiếu quan sát công việc” để ghi nhận cả hành vi an toàn và không an toàn trước, trong và sau khi thực hiện một công việc. Quan trọng hơn, thuyền viên cần được huấn luyện cách can thiệp và đưa ra phản hồi một cách xây dựng, tôn trọng và không đổ lỗi. Mục tiêu là tạo ra một môi trường nơi mọi người cảm thấy thoải mái khi nhắc nhở đồng nghiệp về an toàn và cũng sẵn sàng tiếp nhận sự góp ý từ người khác.

2.2.3 Điều tra Sự cố và Học hỏi Kinh nghiệm (Lessons Learned)

Khi một sự cố hoặc suýt xảy ra tai nạn (near miss) xảy ra, cách tổ chức phản ứng sẽ định hình văn hóa an toàn của mình. Đào tạo về điều tra sự cố phải tập trung vào việc tìm kiếm các yếu tố hệ thống và các điều kiện tiềm ẩn đã góp phần gây ra sự cố, thay vì chỉ tìm một cá nhân để đổ lỗi. TMSA yêu cầu phải có ít nhất hai người trên mỗi tàu và các nhân viên chủ chốt trên bờ được đào tạo chính thức về “Đánh giá Rủi ro và Điều tra Sự cố”. Việc chia sẻ các bài học kinh nghiệm (lessons learned) một cách cởi mở và hiệu quả trong toàn đội tàu là một yếu tố then chốt để ngăn ngừa các sự cố tương tự tái diễn.

2.3 Xây dựng Lá chắn Phòng thủ trước Rủi ro An ninh mạng Hàng hải

2.3.1 Bối cảnh và Yêu cầu Pháp lý

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã thông qua Nghị quyết MSC.428(98), yêu cầu các công ty phải tích hợp việc quản lý rủi ro an ninh mạng vào Hệ thống Quản lý An toàn (SMS) của mình, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021. Yêu cầu này ra đời trong bối cảnh các mối đe dọa mạng đối với ngành hàng hải đang gia tăng một cách đáng báo động. Các cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền (ransomware), lừa đảo (phishing), và đặc biệt là các sự cố giả mạo tín hiệu Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS spoofing) đã trở thành những rủi ro hiện hữu, có khả năng gây ra những hậu quả thảm khốc về an toàn, môi trường và tài chính.

2.3.2 Nội dung Đào tạo Nhận thức An ninh mạng (Cyber Awareness)

Một chương trình đào tạo an ninh mạng hiệu quả cần phải được phân cấp và chuyên biệt hóa. Các mối đe dọa và hậu quả đối với hệ thống Công nghệ Thông tin (IT) và Công nghệ Vận hành (OT) là khác nhau. Việc một thuyền viên bị lừa đảo và mất mật khẩu email (sự cố IT) là một vấn đề nghiêm trọng, nhưng việc hệ thống Hiển thị Hải đồ và Thông tin Điện tử (ECDIS) bị tấn công và hiển thị sai vị trí tàu (sự cố OT) có thể dẫn đến một thảm họa. Do đó, chương trình đào tạo cần được chia thành hai cấp độ:

  • Cấp độ 1 (Tất cả Thuyền viên) – Vệ sinh An ninh mạng IT (IT Hygiene): Khóa học này cung cấp kiến thức nền tảng cho tất cả mọi người trên tàu.
  • Module 1: Nhận diện Mối đe dọa: Giới thiệu về các loại tấn công phổ biến như email lừa đảo, các trang web độc hại, rủi ro từ việc sử dụng USB không rõ nguồn gốc và mạng xã hội.
  • Module 2: Các biện pháp Phòng thủ: Hướng dẫn các thực hành tốt nhất như tạo và quản lý mật khẩu mạnh, khóa máy tính khi không sử dụng, không cài đặt phần mềm trái phép, cập nhật phần mềm diệt virus và tầm quan trọng của xác thực đa yếu tố.
  • Cấp độ 2 (Sĩ quan & ETO) – Nhận thức Rủi ro OT (OT Risk Awareness): Khóa học này dành cho các nhân sự chủ chốt chịu trách nhiệm vận hành và bảo trì các hệ thống quan trọng.
  • Module 3: Rủi ro đối với Hệ thống Vận hành (OT): Giải thích sự khác biệt và mối liên kết giữa IT và OT. Tập trung vào các rủi ro cụ thể đối với các hệ thống quan trọng như ECDIS, GPS, radar, hệ thống điều khiển máy, hệ thống quản lý hàng hóa và hệ thống ballast. Phân tích các trường hợp thực tế, như vụ tàu container MSC Antonia bị mắc cạn ở Biển Đỏ vào năm 2025 do bị giả mạo tín hiệu GPS, để minh họa những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra.

2.3.3 Quy trình Báo cáo và Ứng phó Sự cố

Tất cả thuyền viên cần được đào tạo về quy trình báo cáo khi phát hiện hoặc nghi ngờ có sự cố an ninh mạng. Họ cần biết phải báo cáo cho ai ngay lập tức (Thuyền trưởng, Cán bộ An ninh Tàu, bộ phận IT của công ty) và các hành động ban đầu cần thực hiện, chẳng hạn như ngắt kết nối thiết bị bị nghi ngờ khỏi mạng để cô lập mối đe dọa.

2.4 Phát triển Kỹ năng Lãnh đạo và Sức khỏe Tinh thần

2.4.1 Đào tạo Lãnh đạo và Quản lý cho Sĩ quan

Các yêu cầu của TMSA 3, đặc biệt là Element 1 (Lãnh đạo và SMS) và Element 3 (Tuyển dụng, quản lý và phúc lợi của thuyền viên), đặt trọng tâm lớn vào năng lực lãnh đạo. Đào tạo cho các sĩ quan không chỉ dừng lại ở kỹ năng kỹ thuật mà phải tập trung phát triển các kỹ năng mềm (soft skills) thiết yếu. Các kỹ năng này bao gồm giao tiếp hiệu quả, kỹ năng gây ảnh hưởng, nhận thức tình huống, ra quyết định dưới áp lực và quản lý đội nhóm. Các công cụ thực hành như “giao tiếp vòng lặp khép kín” (closed-loop communication), nơi người nhận lặp lại mệnh lệnh để xác nhận đã hiểu đúng, và “suy nghĩ thành lời” (thinking aloud) để chia sẻ mô hình nhận thức trong đội, đã được chứng minh là rất hiệu quả trong việc nâng cao an toàn và hiệu suất làm việc nhóm, đặc biệt là trên buồng lái.

2.4.2 Chương trình Nhận thức và Hỗ trợ Sức khỏe Tinh thần

Sức khỏe tinh thần của thuyền viên là một yếu tố nền tảng cho một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả. Dựa trên các hướng dẫn từ các tổ chức uy tín như Mạng lưới Hỗ trợ và Phúc lợi Thuyền viên Quốc tế (ISWAN) và Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF), chương trình đào tạo cần tập trung vào việc giảm kỳ thị, nâng cao nhận thức và cung cấp các công cụ thực tế. Nội dung đào tạo nên bao gồm:

  • Nhận biết các dấu hiệu sớm của căng thẳng, lo âu và các vấn đề sức khỏe tinh thần khác ở bản thân và đồng nghiệp.
  • Các chiến lược đối phó tích cực như duy trì hoạt động thể chất, xây dựng các mối quan hệ xã hội tốt trên tàu, và tìm kiếm ý nghĩa trong công việc.
  • Thông tin rõ ràng về các nguồn lực hỗ trợ sẵn có, bao gồm các đường dây nóng, các tổ chức phúc lợi và các kênh liên lạc trong công ty.

    Vai trò của ban lãnh đạo trên tàu và trên bờ là cực kỳ quan trọng trong việc xây dựng một môi trường làm việc cởi mở và hỗ trợ, nơi thuyền viên cảm thấy được trân trọng và an toàn để chia sẻ những khó khăn của mình.

2.4.3 Quản lý Mệt mỏi (Fatigue Management)

Mệt mỏi được định nghĩa là sự suy giảm năng lực thể chất hoặc tinh thần do gắng sức, dẫn đến giảm hiệu suất làm việc và tăng nguy cơ xảy ra sai sót. Đào tạo về quản lý mệt mỏi cần trang bị cho thuyền viên kiến thức về các nguyên nhân gây mệt mỏi, cách nhận biết các triệu chứng và các chiến lược giảm thiểu. Điều này bao gồm việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về giờ làm việc và nghỉ ngơi theo Công ước Lao động Hàng hải (MLC 2006), cũng như các chiến lược cá nhân về giấc ngủ và dinh dưỡng.

Sự liên kết giữa các lĩnh vực đào tạo này là không thể tách rời. Một sự cố hàng hải hiếm khi có một nguyên nhân duy nhất. Hãy tưởng tượng một kịch bản: một sĩ quan mệt mỏi (vấn đề sức khỏe) có nhiều khả năng bỏ qua các dấu hiệu bất thường của một cuộc tấn công giả mạo GPS (rủi ro an ninh mạng), dẫn đến một sai lầm hàng hải nghiêm trọng. Nếu văn hóa trên tàu là đổ lỗi và cấp dưới không dám lên tiếng (vấn đề lãnh đạo), thì cơ hội để ngăn chặn sai lầm đó sẽ bị bỏ lỡ. Điều này cho thấy các lĩnh vực đào tạo không thể được xem xét một cách riêng lẻ. Do đó, các hình thức đào tạo tích hợp, chẳng hạn như các bài tập trên hệ thống mô phỏng, nên được thiết kế để kiểm tra đồng thời cả kỹ năng kỹ thuật, khả năng ứng phó với các tình huống căng thẳng, nhận diện tấn công mạng và kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp của toàn đội.

Phần 3: Cấu trúc Ma trận Đào tạo và Hệ thống Ghi nhận Hồ sơ

3.1 Giới thiệu Ma trận Đào tạo Thuyền viên

Ma trận Đào tạo Thuyền viên là một công cụ quản lý trung tâm, được thiết kế để cung cấp một cái nhìn tổng quan, toàn diện về tất cả các yêu cầu và hoạt động đào tạo trong công ty. Mục đích của ma trận là để lập kế hoạch, theo dõi, xác minh và lập hồ sơ cho các hoạt động đào tạo, qua đó đảm bảo năng lực của thuyền viên và sự tuân thủ liên tục với các quy định và tiêu chuẩn của ngành. Ma trận này sẽ được cung cấp dưới dạng một tệp bảng tính (Excel) có thể tùy chỉnh, cho phép quản lý dễ dàng và hiệu quả.

3.2 Phân tích Chi tiết các Cột trong Ma trận

Một ma trận hiệu quả cần có cấu trúc rõ ràng. Dưới đây là giải thích về các cột chính được đề xuất:

  • Mã Khóa học: Mã định danh duy nhất cho mỗi khóa học để dễ dàng tham chiếu.
  • Tên Khóa học: Tên đầy đủ của khóa học hoặc hoạt động đào tạo.
  • Lĩnh vực Năng lực: Phân loại khóa học theo các lĩnh vực chính (ví dụ: Tuân thủ STCW, An toàn Dựa trên Hành vi, An ninh mạng, Lãnh đạo, Sức khỏe).
  • Đối tượng: Xác định các chức danh cụ thể phải tham gia khóa học (ví dụ: Tất cả thuyền viên, Sĩ quan Boong, Thợ máy, v.v.).
  • Mức độ: Phân loại mức độ của khóa học (ví dụ: Cơ bản, Nâng cao, Nhận thức).
  • Tính chất: Xác định khóa học là Bắt buộc (Mandatory) hay Khuyến khích (Recommended).
  • Cơ sở Pháp lý/Tiêu chuẩn: Nêu rõ quy định hoặc tiêu chuẩn ngành làm cơ sở cho yêu cầu đào tạo (ví dụ: STCW A-VI/1, TMSA 3 Element 13, IMO MSC.428(98)).
  • Hình thức Đào tạo: Phương pháp đào tạo được sử dụng (ví dụ: CBT, Trên tàu, Mô phỏng, Hội thảo).
  • Tần suất: Quy định về tần suất đào tạo (ví dụ: 5 năm, 2 năm, Hàng năm, Một lần).
  • Thời lượng: Thời gian dự kiến để hoàn thành khóa học.
  • Hình thức Ghi nhận Hồ sơ: Loại bằng chứng cần được lưu trữ để xác minh việc hoàn thành (ví dụ: Chứng chỉ điện tử, Biên bản tham dự, Kết quả đánh giá).
  • Trách nhiệm Theo dõi: Bộ phận hoặc cá nhân chịu trách nhiệm theo dõi và đảm bảo việc tuân thủ.

3.3 Hướng dẫn về các Hình thức Đào tạo (Training Methods)

Việc lựa chọn hình thức đào tạo phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả. Các hình thức chính bao gồm:

  • Đào tạo trên máy tính (CBT – Computer-Based Training): Rất phù hợp cho việc truyền đạt kiến thức nền tảng, các quy định và nâng cao nhận thức (ví dụ: An ninh mạng Cấp độ 1, MLC 2006). Ưu điểm của CBT là tính linh hoạt, chi phí thấp và khả năng theo dõi tiến độ tự động.
  • Đào tạo trên tàu (On-board Training): Không thể thay thế cho việc rèn luyện các kỹ năng thực hành và làm quen với các quy trình cụ thể của tàu. Hình thức này được thực hiện thông qua các buổi diễn tập (drills), các cuộc họp an toàn trước khi làm việc (toolbox talks) 5, và sự kèm cặp, hướng dẫn của các sĩ quan có kinh nghiệm.
  • Đào tạo trên hệ thống mô phỏng (Simulator Training): Bắt buộc đối với các kỹ năng phức tạp và các tình huống khẩn cấp không thể thực hành một cách an toàn trên tàu thật. Các bài tập mô phỏng cho phép đánh giá kỹ năng điều động tàu, quản lý buồng lái (BRM), quản lý buồng máy (ERM) và đặc biệt là khả năng ra quyết định của đội ngũ trong các điều kiện căng thẳng.
  • Hội thảo/Đào tạo tại trung tâm (Workshop/Shore-based Training): Thường dành cho các chủ đề chuyên sâu, đòi hỏi sự tương tác cao và sự hướng dẫn của các chuyên gia bên ngoài, chẳng hạn như các khóa học về Lãnh đạo, Điều tra sự cố, hoặc Đào tạo cho người đào tạo (Train the Trainer).
  • Đánh giá Năng lực (Competency Assessment): Đây là một hình thức đào tạo và xác minh đồng thời. Nó bao gồm cả đánh giá tĩnh (static assessment) – xem xét hồ sơ, kế hoạch hành trình, nhật ký – và đánh giá động (dynamic assessment) – quan sát trực tiếp các hoạt động vận hành trên buồng lái hoặc trong buồng máy để đánh giá kỹ năng thực tế.

3.4 Quy định về Hệ thống Ghi nhận và Lưu trữ Hồ sơ

Việc duy trì một hệ thống hồ sơ đào tạo đầy đủ, chính xác và dễ truy xuất là yêu cầu cốt lõi để chứng minh sự tuân thủ và quản lý năng lực hiệu quả. Một Hệ thống Quản lý Năng lực kỹ thuật số (digital Competency Management System – CMS) được xem là thực hành tốt nhất, giúp tự động hóa việc theo dõi và cung cấp bằng chứng sẵn sàng cho các cuộc đánh giá.

Hệ thống cần lưu trữ đa dạng các loại hồ sơ, bao gồm: chứng chỉ điện tử từ các trung tâm đào tạo, biên bản tham dự các hội thảo, kết quả đánh giá tự động từ các khóa CBT, và đặc biệt là các biên bản đánh giá năng lực trên tàu có chữ ký của người đánh giá và người được đánh giá. Việc chuẩn hóa các biểu mẫu ghi nhận, đặc biệt là cho các hoạt động đào tạo trên tàu, sẽ giúp biến các hoạt động không chính thức thành các hồ sơ có cấu trúc và có thể kiểm toán được.

Bảng 1: Ma trận Đào tạo Thuyền viên (Mẫu Tham khảo)

Mã KH Tên Khóa học Lĩnh vực Năng lực Đối tượng Mức độ Tính chất Cơ sở Pháp lý/Tiêu chuẩn Hình thức Đào tạo Tần suất Hình thức Ghi nhận Hồ sơ
STCW-01 Kỹ thuật An toàn Cá nhân & Trách nhiệm Xã hội Tuân thủ STCW Tất cả thuyền viên Cơ bản Bắt buộc STCW A-VI/1 Trung tâm 5 năm Chứng chỉ
BBS-01 Nhận thức về An toàn Dựa trên Hành vi (BBS) An toàn Dựa trên Hành vi Tất cả thuyền viên Nhận thức Bắt buộc TMSA 3 Element 1 CBT / Hội thảo 2 năm Kết quả CBT / Biên bản tham dự
CYB-01 Nhận thức An ninh mạng – Cấp độ 1 (IT Hygiene) An ninh mạng Tất cả thuyền viên Nhận thức Bắt buộc IMO MSC.428(98) CBT Hàng năm Kết quả CBT
CYB-02 An ninh mạng cho Hệ thống Vận hành (OT) An ninh mạng Sĩ quan Boong/Máy, ETO Nâng cao Bắt buộc TMSA 3 Element 13 CBT / Hội thảo 2 năm Kết quả CBT / Biên bản tham dự
LDR-01 Lãnh đạo và Kỹ năng Quản lý Lãnh đạo Tất cả Sĩ quan Nâng cao Bắt buộc TMSA 3 Element 1 & 3 Hội thảo / Mô phỏng 3 năm Biên bản tham dự
MHW-01 Nhận thức Sức khỏe Tinh thần & Phúc lợi Sức khỏe Tất cả thuyền viên Nhận thức Bắt buộc MLC 2006 / Hướng dẫn ISWAN CBT / Trên tàu Hàng năm Kết quả CBT / Biên bản đào tạo

Bảng 2: Mẫu Biểu mẫu Ghi nhận Đào tạo trên tàu (On-board Training Record Form)

CHỦ ĐỀ ĐÀO TẠO: Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu trên boong
NGÀY THỰC HIỆN: 25/10/2025
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: Đại phó Nguyễn Văn A
THỜI LƯỢNG: 1 giờ
DANH SÁCH THAM DỰ: (Liệt kê tên và chữ ký của các thuyền viên tham gia)
NỘI DỤNG CHÍNH: 1. Các bước hành động ban đầu theo SOPEP. 2. Vị trí và cách sử dụng các thiết bị ứng phó tràn dầu. 3. Kênh thông tin liên lạc và báo cáo.
PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ: – Hỏi đáp trực tiếp. – Thực hành nhận diện và triển khai vật tư ứng phó.
NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN: Thuyền viên nắm vững quy trình báo cáo. Cần thực hành thêm về việc triển khai phao quây.
CHỮ KÝ NGƯỜI HƯỚNG DẪN: (Ký tên)

Works cited

  1. Human Factors – ocimf, accessed September 30, 2025, https://www.ocimf.org/human-factors
  2. OCIMF/INTERTANKO’S behavioural competency assessment – Tanker Operations, accessed September 30, 2025, https://www.tankeroperator.com/news/ocimfintertankos-behavioural-competency-assessment/12825.aspx
  3. Strategic Management & Self-Assessment for Optimizing Tankers, accessed September 30, 2025, https://www.nozzlesoft.com/tmsa
  4. CBT training matrix for Tanker Management Self Assessment (TMSA) – SQLearn, accessed September 30, 2025, https://www.sqlearn.com/cbt-training-matrix-for-tanker-management-self-assessment-tmsa/
  5. A Guide to Best Practice for Navigational Assessments and Audits | OCIMF, accessed September 30, 2025, https://www.ocimf.org/document-libary/88-a-guide-to-best-practice-for-navigational-assessments-and-audits/file
  6. National Maritime Occupational Health and Safety Committee …, accessed September 30, 2025, https://www.ukchamberofshipping.com/sites/default/files/2023-05/Behavioural%20Safety%20Systems%20Guidance.pdf
  7. BEST PRACTICE GUIDE FOR VESSEL OPERATORS, accessed September 30, 2025, https://www.slc.ca.gov/wp-content/uploads/sites/355/2018/08/PF2008-PrevPartnering-Responsible.pdf
  8. How to achieve TMSA 3 Compliance Part One – Shipnet Blog, accessed September 30, 2025, https://blog.shipnet.no/blog/articles/how-to-achieve-tmsa-3-compliance-3
  9. TMSA3 – RINA.org, accessed September 30, 2025, https://www.rina.org/en/tmsa3
  10. Competence as a cornerstone: strengthening TMSA and DryBMS performance with a digital CMS – Ocean Technologies Group, accessed September 30, 2025, https://oceantg.com/competency-management-system-cms/tmsa-drybms-alignment-digital-cms/
  11. How to achieve an effective behavioral-based safety plan: the analysis of an attitude questionnaire for the maritime industry – ResearchGate, accessed September 30, 2025, https://www.researchgate.net/publication/272015158_How_to_achieve_an_effective_behavioral-based_safety_plan_the_analysis_of_an_attitude_questionnaire_for_the_maritime_industry
  12. behavioural-based-safety-260511.pdf, accessed September 30, 2025, https://www.marinesafetyforum.org/wp-content/uploads/2018/08/behavioural-based-safety-260511.pdf
  13. Maritime cyber risk, accessed September 30, 2025, https://www.imo.org/en/ourwork/security/pages/cyber-security.aspx
  14. Maritime Cybersecurity Awareness Training – Seably, accessed September 30, 2025, https://www.seably.com/courses/maritime-cybersecurity-awareness-training
  15. 2024: A Year of Rising Tides in Maritime Cybersecurity – Marpoint, accessed September 30, 2025, https://marpoint.gr/blog/2024-a-year-of-rising-tides-in-maritime-cybersecurity/
  16. Navigating Cyber Threats Facing Global Maritime Operations | Crisis24, accessed September 30, 2025, https://www.crisis24.com/articles/navigating-cyber-threats-facing-global-maritime-operations
  17. The potentially catastrophic threat of GPS spoofing in shipping – IMarEST, accessed September 30, 2025, https://www.imarest.org/resource/mp-the-potentially-catastrophic-threat-of-gps-spoofing-in-shipping.html
  18. Maritime GPS Spoofing: MSC Antonia Grounding & Cyber Threats – Marine Public, accessed September 30, 2025, https://www.marinepublic.com/blogs/distress/952883-maritime-gps-spoofing-msc-antonia-grounding-cyber-threats
  19. Navigating the Cyber Storm: Securing Operational Technology in Maritime, accessed September 30, 2025, https://cds.thalesgroup.com/en/hot-topics/navigating-cyber-storm-securing-operational-technology-maritime
  20. Marine Cybersecurity Awareness – RINA.org, accessed September 30, 2025, https://www.rina.org/en/marine-cybersecurity-awareness
  21. Cyber Security in the Maritime Industry – General Awareness Training – DNV, accessed September 30, 2025, https://www.dnv.com/training/cyber-security-in-the-maritime-industry-96399/
  22. Maritime Cyber Security Awareness E-learning – DNV, accessed September 30, 2025, https://www.dnv.com/maritime/maritime-academy/cyber-security-elearning/
  23. Cyber threats to watch out for in the Marine Transportation System – MyCG.uscg.mil, accessed September 30, 2025, https://www.mycg.uscg.mil/News/Article/3744151/cyber-threats-to-watch-out-for-in-the-marine-transportation-system/
  24. Coast Guard Maritime Industry Cybersecurity Resource Website, accessed September 30, 2025, https://www.uscg.mil/MaritimeCyber/
  25. SEAFARERS’ MENTAL HEALTH AND WELLBEING – Ocean …, accessed September 30, 2025, https://oceantg.com/wp-content/uploads/2022/01/Facilitator_NotesMH.pdf
  26. Mentally Healthy Ships | ISWAN, accessed September 30, 2025, https://www.iswan.org.uk/wp-content/uploads/Mentally-Healthy-Ships-2.pdf
  27. Support at hand for seafarers’ mental health and wellbeing, accessed September 30, 2025, https://www.itfseafarers.org/en/news/support-hand-seafarers-mental-health-and-wellbeing
  28. Practical Guidance for Shipping companies on Improving mental wellbeing, accessed September 30, 2025, https://www.ukchamberofshipping.com/sites/default/files/_Improving_Mental_Health_FINAL.pdf
  29. Industry Partnering and Support – Maritime Wellbeing, accessed September 30, 2025, https://www.maritimewellbeing.com/category.aspx?cat_id=1028
  30. Crew Welfare Management and Mental Wellness 2nd Edition, accessed September 30, 2025, https://www.itfglobal.org/sites/default/files/node/resources/files/2021_Crew_Welfare_Management_and_Mental_Wellness_2nd-ed-web_1.pdf

Lỗi: Không tìm thấy biểu mẫu liên hệ.